[ قول اغلوقن در سرطان ثدى ] تبصره : اغلوقن در سرطان ثدى حكم كرده است به فصد و ادرار طمث و طلا كردن با آب عنب الثعلب و مرهم به توتيا ؛ و غذا ماء الشّعير و لحوم مرغانى كه در نيستان باشند و ماهى نهرى كه در آن سنگريزه باشد ، و از بقول خيار و كدو و سرمق ، كه اسفناج رومى است . و نيز فرموده‌اند در ابتداء سرطان ، پيش از استحكام مادّه ، فصد و ادرار طمث و تكرار اسهال سودا به افتيمون و ماء الجبن . و اغذيهء لطيفهء رطبهء بارده ، مسكّن حرقت سودا است ؛ چه اين تدبيرها دافع است علّت را و دفع مىكند يا منع زيادتى مىنمايد . دواى نافع سرطان متقرّح حارّ شديد الضّربان : سفيداب سرب ، آب كاسنى ، سركه ، قليلى افيون با هم جمع كرده ، لطوخ كنند . [ نكته در ورم حارّ و ورم بارد مرى و علاج آن دو ] نكته : اگر عارض مرى شود ورم حارّ از خون يا صفرا ، تب و تشنگى و وجع بين الكتفين دالّ است بر آن ؛ و در ورم بارد ، عسر ازدراد و ثقل بين الكتفين بلا وجع است . اوّل را به فصد اكحل و نوشيدن آب انار ميخوش و شرب شربت توت و شيرهء خرفه و كاسنى ، و حسا « 80 » از نخاله و باقلا و شكر و روغن بنفشه پختن ، و طلا كردن بين الكتفين به صندل و گلاب علاج كنند . و اگر دير تحليل يابد به ضماد آرد جو و بنفشه و خطمى با آب گرم و اندك روغن گل گذاشتن و مغز خيار شنبر در آب گرم حل كرده ، صاف نموده ، قدرى روغن بنفشه بادام بر آن ريخته نوشيدن ، اصلاح توان داد .

--> ( 80 ) . حسا يا حسو بنا بر قرابادين صالحى به معنى شوربايى است كه از سبوس يا نشاسته با شكر و روغن بادام مىپزند و آن را حريره نيز مىگويند . كتاب الماء آن را خوراك رقيقى از آرد و آب و روغن كه با شكر يا مانند آن شيرين شود ، تعريف مىكند . ( طعام رقيق يتخذ من الدقيق و الماء و الدهن و قد يحلّى بشىء من السّكّر و نحوه ، و هو المعروف بالحريره ) . اين تعريف را علّامه دهخدا نيز ذيل حسو آورده است . اين واژه گاه به طور ويژه براى همان حريره يا شورباى ياد شده به كار مىرود و گاه به ديگر خوراك‌هاى رقيق شوربا مانند اشاره مىكند مانند اين حسو كه در باب بيست و سوّم از گفتار دوم از كتاب پنجم ذخيرهء خوارزمشاهى در مورد حمّاى يوم به سبب غسل به آب‌هاى سرد قابض آمده است : و آنچه به كار آيد طعام نرم و معتدل بايد چون حسو از چغندر و نخود پوست كنده و توابل آن . گاه نيز حسوهاى ويژه‌اى با دستور مفصّل و اجزاى بسيار و گوناگون ذكر شده‌اند كه چندان شباهتى به آن تعريف سادهء نخستين ندارند ، مانند حسوى شگفت‌آورى كه سيّد اسماعيل جرجانى در درمان ذبول پيشنهاد كرده است و شامل كشك جو ، باقلى ، ماش پوست كنده ، تخم خشخاش سپيد ، مغز بادام شيرين ، آب كدو ، آب انار شيرين ، روغن بادام و مغز نان است و دستور تهيهء آن خواندنى است ؛ نگاه كنيد به : ذخيرهء خوارزمشاهى ، نشر فرهنگستان علوم پزشكى ، ج 3 ، ص 182 .